Ostatnio na blogu pojawił się wpis dotyczący muzyki, która niewątpliwie odgrywała w młodości i dorastaniu rolę trudną do przecenienia. Nie mniejszym jednak zainteresowaniem młodych ludzi cieszyły się książki. Dzień Dziecka wydaje się dobrą okazją, aby wrócić pamięcią do popularnych wydań. Co czytano w latach 80. XX wieku? Skąd zdobywano lektury? Czy czytano więcej niż dziś?

Właściwie to dlaczego młodzi czytali?

Młodzież chętnie sięgała po książki napisane w latach 50., 50. oraz 70. Były to przede wszystkim powieści skierowane do tej grupy odbiorców. Treść książek wciągała licznymi przygodami bohaterów, humorem oraz barwą opisów. Osoby, które dorastały w okresie PRL-u – a z którymi miałyśmy okazję rozmawiać – wskazywały na mniej więcej te same przyczyny sięgania przez młodzież po książki. W telewizji nie można było liczyć na coś więcej ponad wieczorynki, wiadomości i okazjonalnie filmy lub teatr telewizji, oczywiście produkcje te były przed emisją skrupulatnie selekcjonowane. Życie toczyło się na podwórkach, ale gdy pogoda nie dopisywała, a mieszkania były zbyt małe żeby pomieścić tam grono nastolatków, pozostawała naturalnie lektura. Ponadto trudności w przekraczaniu granic, skutecznie uniemożliwiające podróżowanie, skłaniały młodych ludzi do sięgania po książki przygodowe. Podróżowano więc w wyobraźni. Był to niewątpliwie czas rozkwitu bibliotek i czytelnictwa. Książkę można było wypożyczyć w dużym mieście, miasteczku a nawet na wsi. Do dyspozycji uczniów pozostawały biblioteki szkolne. Nowości, zwłaszcza autorów zagranicznych, były jednak ciężko dostępne. Godzinami trzeba było czekać w kolejkach do księgarni, aby mieć okazję nabyć dopiero co wydany egzemplarz. Zaznaczyć należy, że co szczęśliwsi mogli liczyć na paczkę z zagranicy, w której także znajdowały się książki. Były to lektury niedostępne w kraju, jednocześnie stwarzały okazję do szlifowania języków obcych.

Co znamy dziś

Niektóre z książek młodzieżowych okresu PRL-u być może znane są i dzisiejszym młodym ludziom. My przynajmniej z częścią z nich miałyśmy styczność w szkołach podstawowych; „Ten Obcy” Ireny Jurgielewiczowej, czy powieści Edmunda Niziurskiego i Zbigniewa Nienackiego. Cała seria Jeżycjada Małgorzaty Musierowicz – tu wspomnę, że w szkole podstawowej miałam koleżankę, która była zdecydowaną fanką serii, przeczytała ją kilkukrotnie! Tak więc tytuły, nawet te z lat 60., bywają znane i nam – studentom.

Należy wymienić choć część książek, które chętnie czytała młodzież. Nas niektóre z opisów zmotywowały do sięgnięcia po te tytuły. Mamy więc nadzieję, że Czytelnicy potraktują ten wpis nie jedynie jako informacyjny. Liczymy, że zachęcimy do odświeżenia w pamięci dawnych lektur lub zainspirujemy, aby sięgnęli Państwo po którąś z (mniej lub bardziej) popularnych książek młodzieżowych okresu PRL-u.

Książki wydane w latach 80.

Najpopularniejsze lektury

Chętnie czytano książki Alfreda Szklarskiego, który opisywał przygody Tomka. To przykład lektury, która umożliwiała młodym ludziom odbywanie podróży wraz z bohaterami. Popularnością w latach 80. cieszyły się powieści Krystyny Siesickiej i Adama Bahdaja, autora słynnej pozycji „Stawiam na Tolka Banana”.

Nie sposób nie wspomnieć o Joannie Chmielewskiej, autorce niezwykle zabawnych powieści, między innymi „Zwyczajne życie”, „Większy kawałek świata” i „Duch”. Jerzy Broszkiewicz raczył młodzież fantastyką, a Arkady Fiedler był kolejnym autorem, który pozwalał młodym ludziom podróżować, na przykład w opowieściach o Białym Jaguarze.

Na zakończenie

Zdecydowałyśmy się wskazać na jedynie niektórych rodzimych twórców i ich najbardziej popularne książki. Z pewnością każdy z dorastających w tym okresie mógłby dostarczyć o wiele bardziej obszernej listy (z taką chętnie się zapoznamy!). Jednak naszym celem było wskazanie młodszym na lektury, do których warto sięgnąć o dziś. Nieco starszym przypomnieć te fantastyczne książki i może nakłonić do wyjęcia ich z szaf i powtórnej lektury. Nasi rozmówcy się zdecydowali!

Serdecznie polecamy także ostatni odcinek naszego podcastu, w którym p. Biernacki także wspomina lektury i odczucia towarzyszące zdobywaniu ich i czytaniu.

-Alicja Konstanty, Martyna Sara Górska